Mae newidiadau mawr ar droed o fewn y Gofrestrfa Tir a allai olygu bod hawliau sydd wedi bodoli ers dros fil o flynyddoedd yn cael eu colli.

Hawliau maenorol yw’r enghraifft orau o ddylanwad yr oesoedd canol ar gyfraith bresennol Cymru a Lloegr.

Mae ‘profits a prendre’ a hawliau atodol yn barhau i godi braw ar fyfyrwyr y gyfraith hyd heddiw, er gwaethaf y ffaith bod y cysyniadau hyn yn dyddio yn ôl i system ffiwdal yr oesoedd canol, os nad ynghynt.

Er mwyn deall beth yn union yw’r hawliau hyn mae’n rhaid deall beth yw gwir ystyr ffiwdaliaeth,  y triongl lle y mae’r Brenin ar y brig, yn arglwyddiaethu ar ei Farwniaid, yn arglwyddiaethu ar sgweiriaid ac ati i lawr i’r gweision a’r caethweision ar y gwaelod.

Tir oedd gwir sylfaen y system hon. Pwy oedd yn berchen arno, pwy oedd yn ei ddefnyddio, pwy oedd yn talu rhent i bwy. Dylanwadodd yn sylweddol ar Gyfraith Cymru a Lloegr am hir ar ôl datblygiad y dosbarthiadau canol a phroffesiynol a oedd yn gwneud bywoliaeth i ffwrdd o’r tir. Gwnaeth hyn chwalu’r syniad o ffiwdaliaeth.

Yn hytrach na bod yn gysyniadau estron, fodd bynnag, a hyd yn oed os nad ydych yn berchen ar dir, mae’n bosibl eich bod wedi gweld hawl faenorol yn cael ei defnyddio neu hyd yn oed wedi defnyddio hawl o’r fath eich hun.

Yr hawl fwyaf cyffredin yn yr ardal hon yw’r hawl i bori ar dir comin. Ceir hefyd hawliau i dorri mawn a hawliau i bysgota a hefyd hawliau eraill yn ymwneud â chwaraeon sydd gan y defnyddiwr dros dir nad yw’n berchen arno – sef tir comin. Mae tir comin yn eiddo i Arglwydd y Faenor. Dyma darddiad y term “Hawliau Maenorol”.

Hyd eleni mae’r hawliau hyn wedi’u diogelu fel mater o drefn, hyd yn oed os nad ydynt wedi’u cofrestru. Fodd bynnag, er mwyn diogelu eich Hawliau Maenorol mae’n rhaid iddynt gael eu cofrestru yn y Gofrestrfa Tir erbyn mis Hydref 2013.

Os ydych yn meddwl eich bod yn berchen ar dir sydd â Hawliau Maenorol. ond nad yw’r hawliau hynny wedi’u cofrestru â’r Gofrestrfa Tir, cysylltwch â ni ar unwaith am gyngor.

17 Comments

Leave a reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.